In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 brak de zee door de dijken van Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. Bijna 1.836 mensen verdronken. Honderdduizenden hectare land stond blank. De ramp maakte pijnlijk duidelijk dat Nederland zijn kustlinie grondig moest herdenken. Het antwoord was het Deltaplan, een reeks van twaalf waterverdedigingswerken die tussen 1954 en 1997 werden gebouwd. De Deltawerken worden beschouwd als een van de vijf belangrijkste waterbouwkundige projecten ter wereld.
Zet de eerste stap: de Hollandsche IJsselkering (1958)
De Hollandsche IJsselkering bij Krimpen aan den IJssel was het eerste Deltawerkproject dat gereedkwam, al in 1958. De schuifkering beschermt het Groene Hart van Holland, een laaggelegen gebied met meer dan een miljoen inwoners. De kering wordt gemiddeld eens in de vier jaar gesloten bij dreigend hoogwater.
Sluit de riviermonden af: de Zandkreekdam (1960)
De Zandkreekdam verbindt Noord-Beveland met Walcheren en scheidt het Veerse Meer van de Oosterschelde. Lengte: 800 meter. De dam was de eerste echte afsluiting van een zeearm in het kader van het Deltaplan en diende tegelijk als testproject voor de grotere werken die nog zouden volgen.
Verbind eilanden: de Veerse Gatdam (1961)
De Veerse Gatdam legt een verbinding tussen Noord-Beveland en Walcheren via het Veerse Gat, met een lengte van 2,8 kilometer. Samen met de Zandkreekdam sloot hij het latere Veerse Meer volledig af. De zoetwater-zoutwater balans in dat meer is sindsdien voortdurend onderwerp van ecologisch debat.
Verbeter de weg: de Grevelingendam (1964)
De Grevelingendam verbindt Schouwen-Duiveland met Goeree-Overflakkee en sluit het Grevelingenmeer af. De dam draagt de rijksweg N59 en vermindert de getijdenstroming, waardoor de waterkering op andere plaatsen minder belast wordt. Het Grevelingenmeer groeide uit tot een populair recreatiemeer met helder water.
Maak de weg vrij door Zeeland: de Volkerakdam (1969)
De Volkerakdam sluit het Haringvliet en het Hollandsch Diep af van het Volkerak en het Grevelingenmeer, en maakt een rijkswegverbinding (N59) mogelijk van Goeree-Overflakkee naar Tholen. De dam en bijbehorende sluizen regelen ook de zoetwaterafvoer uit de Rijn en Maas naar Zeeland.
Beheers de rivier: de Haringvlietsluizen (1971)
De Haringvlietsluizen bestaan uit 17 sluisopeningen in een dam van 5 kilometer lengte. Ze regelen de afvoer van overtollig Rijn- en Maaswater naar zee en beperken de verzilting van het achterland. Jaarlijks sturen de sluizen honderden miljoenen kubieke meters water naar de Noordzee. Sinds 2018 worden de sluizen kiervriendelijk beheerd, waardoor vissen als de zalm de rivier weer kunnen opzwemmen.
Maak Zeeland bereikbaar: de Brouwersdam (1972)
De Brouwersdam sluit het Grevelingenmeer volledig af van de Noordzee en verbindt Goeree-Overflakkee met Schouwen-Duiveland over een lengte van 6,5 kilometer. De dam is onderdeel van de kustverdediging en draagt de rijksweg N57. Plannen om een getijdencentrale in de dam te bouwen om de doorstroming te herstellen zijn al jaren in onderzoek.
Bescherm de achteroever: de Oesterdam en Philipsdam (1986 en 1987)
De Oesterdam verbindt Tholen met Noord-Beveland en beschermt het Volkerak-Zoommeer. De Philipsdam sluit het Krammer-Volkerak af van de Oosterschelde en draagt via de Krammersluizen het binnenvaartverkeer tussen Zeeland en het noorden. Beide dammen kregen hun definitieve vorm pas na de beslissing de Oosterschelde open te houden.
Het paradepaard: de Oosterscheldekering (1986)
De Oosterscheldekering is het meest iconische Deltawerkproject en de grootste stormvloedkering ter wereld. De 9 kilometer lange kering tussen Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland beschikt over 62 openingen van elk 40 meter breed, afgesloten met hydraulische schuiven. Normaal staan de schuiven open, zodat het getij en de mariene natuur intact blijven. Koningin Beatrix opende de kering op 4 oktober 1986. De bouw kostte 2,5 miljard euro en nam ruim tien jaar in beslag.
Bescherm Rotterdam: de Maeslantkering (1997)
De Maeslantkering, het laatste grote Deltawerkproject, beschermt de regio Rotterdam en het achterland via de Nieuwe Waterweg. Twee stalen sectorarmen van elk 237 meter draaien bij dreigend hoogwater de rivier in en sluiten die volledig af. De kering opende in 1997 en werkt volledig automatisch op basis van waterstandsmodellen. Ze staat te boek als de grootste beweegbare stormvloedkering ter wereld.
Vergeet de Hartelkering niet (1997)
De Hartelkering werkt samen met de Maeslantkering en sluit het Hartelkanaal af, een tweede vaarroute richting de Rotterdamse havens. De twee keringen vormen samen een waterdichte bescherming van het Rijnmondgebied en worden bij hoge waterstand altijd gelijktijdig gesloten.
| Deltawerkproject | Gereed | Type |
|---|---|---|
| Hollandsche IJsselkering | 1958 | Schuifkering |
| Zandkreekdam | 1960 | Dam |
| Veerse Gatdam | 1961 | Dam |
| Grevelingendam | 1964 | Dam |
| Volkerakdam | 1969 | Dam met sluizen |
| Haringvlietsluizen | 1971 | Spuisluizen |
| Brouwersdam | 1972 | Dam |
| Oesterdam | 1986 | Dam |
| Oosterscheldekering | 1986 | Stormvloedkering |
| Philipsdam | 1987 | Dam met sluizen |
| Maeslantkering | 1997 | Stormvloedkering |
| Hartelkering | 1997 | Stormvloedkering |
