Op 17 november 1869 voeren de eerste schepen door het Suezkanaal, na tien jaar graven in de Egyptische woestijn. De aanleg kostte naar schatting 1,5 miljoen mensjaren aan arbeid en het leven van tienduizenden arbeiders. Sindsdien bepaalt dit 193 kilometer lange kanaal mee wie de wereldhandel in handen heeft. De feiten zijn fascinerend genoeg, maar er leven ook hardnekkige misvattingen over dit stuk water.
Mythe 1: Ferdinand de Lesseps bouwde het kanaal
De Lesseps organiseerde de financiering en was de drijvende kracht achter de Suezkanaalmaatschappij, maar hij was geen ingenieur. Het technisch ontwerp en de uitvoering lagen in handen van zijn Egyptische medewerkers en honderden ingenieurs. De arbeiders zelf waren goeddeels Egyptische fellahin (boeren) die aanvankelijk verplicht werden gesteld via het corvée-systeem. De Lesseps was diplomaat en ondernemer, geen bouwer.
Feit: het kanaal verkortte routes met duizenden zeemijlen
Voor 1869 moesten schepen van Europa naar Azië de Kaapproute nemen: om de zuidpunt van Afrika. De afstand van Londen naar Mumbai bedroeg zo ruim 10.000 zeemijlen. Via het Suezkanaal is dat nog circa 6.200 zeemijlen. De tijdswinst liep op tot weken per reis.
Mythe 2: het kanaal was altijd Egyptisch bezit
Pas in 1956 werd het kanaal daadwerkelijk Egyptisch staatseigendom. De Suezkanaalmaatschappij was een Frans-Brits bedrijf dat het kanaal exploiteerde. Egypte had weliswaar aandelen, maar Groot-Brittannië kocht in 1875 de Egyptische aandelen op voor 4 miljoen pond. Pas toen president Nasser op 26 juli 1956 de nationalisatie uitriep, werd het kanaal formeel Egyptisch. Dit leidde tot de Suezcrisis, waarbij Groot-Brittannië, Frankrijk en Israël militair intervenieerden, maar uiteindelijk moesten terugtrekken.
Feit: het kanaal heeft geen sluizen
Anders dan het Panamakanaal heeft het Suezkanaal geen sluizen. Het zeeniveau aan beide zijden, de Middellandse Zee en de Rode Zee, verschilt nauwelijks. Schepen varen er dus op gelijke hoogte doorheen. Daardoor kunnen ook de grootste supertankers en containerschepen passeren, zolang ze niet te breed of te diep zijn.
Mythe 3: de blokkade door Ever Given in 2021 was snel opgelost
Het containerschip Ever Given (400 meter lang, bijna 220.000 ton) liep op 23 maart 2021 dwars in het kanaal vast. Het duurde zes dagen voordat het vlotgetrokken was. In die periode stonden meer dan 400 schepen te wachten en liep de Suezkanaalautoriteit 5,9 miljoen dollar inkomsten mis. Maersk alleen al schat zijn verliezen op bijna 89 miljoen dollar. Zes dagen klinkt kort, maar het was de langste blokkade van het kanaal in decennia.
Feit: jaarlijks passeert bijna 15 procent van de wereldhandel het kanaal
Circa 17.000 schepen per jaar maken de passage van gemiddeld elf tot zestien uur. In 2000 vertegenwoordigde dat al zo'n 14 procent van het totale mondiale scheepstonnage. Na de uitbreiding van het kanaal in 2015 (tweede vaargeul van 37 kilometer) kunnen nu twee konvooien gelijktijdig de smalle secties passeren, wat de doorvoercapaciteit aanzienlijk verhoogde.
- 1869: opening door Khedive Ismail Pasja, bijgewoond door keizerin Eugénie van Frankrijk
- 1875: Groot-Brittannië koopt Egyptische aandelen (44%) voor 4 miljoen pond
- 1888: Conventie van Konstantinopel verklaart het kanaal open voor alle naties
- 1956: nationalisatie door Nasser, Suezcrisis
- 1967-1975: kanaal gesloten door de Zesdaagse Oorlog en Jom Kippoeroorlog
- 2015: opening van uitgebreid tracé (nieuwe gedeeltelijke tweede vaargeul)
- 2021: Ever Given blokkeert het kanaal zes dagen
