Een grijze ochtend in de haven van Rotterdam. Uit de mist schuift langzaam een imposante romp tevoorschijn, amper 89 meter lang maar met een motorvermogen dat elke containerkade doet trillen. De ALP Striker, offshore-sleepboot van de nieuwe generatie, heeft een paaltrek van 309,6 ton en trekt daarmee bijna het gewicht van 300 volbeladen vrachtwagens tegelijk. Sleepboten zijn de stille krachtpatsers van de zee.
Wat bepaalt hoe groot een sleepboot is?
De kracht van een sleepboot wordt gemeten in paaltrek, ook wel bollard pull genoemd. Bij een paaltrektest trekt het schip op volle kracht aan een vaste meetbol (bollard) aan de kade. De spanning in de troslijn wordt in metrische tonnen uitgedrukt. Hoe hoger de paaltrek, hoe zwaarder het object dat het schip kan verplaatsen. Een gewone havensleepboot haalt 40 tot 80 ton paaltrek. Oceaansleepboten beginnen pas bij zo'n 150 ton.
Naast paaltrek zijn motorvermogen (in kilowatt of pk), brandstofcapaciteit en de actieradius bepalende factoren. Oceaansleepboten moeten soms weken achtereen op zee blijven zonder tussenhaven. De ALP Future-klasse sleepboten beschikken over 3.500 kubieke meter brandstoftanks, genoeg voor 45 volle dagen slepen op maximaal vermogen.
De Far Samson: recordhouder met 423 ton
De Far Samson staat in het Guinness Book of Records als sterkste sleepboot ter wereld, met een officieel gemeten paaltrek van 423 metrische ton. Het schip is in dienst bij Solstad Offshore en wordt ingezet voor offshore-installaties in diep water, niet voor reguliere commerciële sleepoperaties. Het verschil is cruciaal: offshore anchor handlers bereiken hogere paaltrekwaarden omdat ze zijn gebouwd om ankers van boorplatforms te verplaatsen, een taak die andere eisen stelt dan het slepen van een schip over 8.000 zeemijl.
ALP Future-klasse: sterkste commerciële oceaansleepboten
Voor de commerciële sleepvaart gelden de vier schepen van de ALP Future-klasse als de sterksten: ALP Striker, ALP Defender, ALP Sweeper en ALP Keeper. Alle vier zijn gebouwd op het ULSTEIN SX 157-ontwerp en leverden bij proefvaarten paaltrekwaarden van 306 tot 310 ton. De ALP Striker bereikte in 2016 precies 309,6 ton, een record voor de commerciële lange-afstandssleepvaart.
De schepen zijn 88,9 meter lang en 21 meter breed. Met een dienstsnelheid van 13 knopen en een topsnelheid van 19 knopen zijn ze wendbaar genoeg om ook in noodsituaties snel te kunnen ingrijpen. De bemanning bestaat uit maximaal 35 koppen. ALP Maritime is een dochteronderneming van het Noorse Teekay Offshore.
Wat sloopt de Smit Rotterdam nog altijd niet?
De Smit Rotterdam, gebouwd in 1975 door de gelijknamige Rotterdamse rederij, was bij haar bouw de sterkste sleepboot ter wereld. Haar naam staat symbool voor een tijdperk waarin Nederland de onbetwiste leider was in de wereldwijde sleep- en bergsingsvaart. Dat erfgoed is vandaag de dag zichtbaar bij Boskalis, moederbedrijf van SMIT Salvage, dat nog altijd tot de toonaangevende spelers in de oceaansleepvaart behoort.
- Far Samson (Solstad Offshore) - 423 ton paaltrek, offshore anchor handling
- ALP Striker (Teekay/ALP Maritime) - 309,6 ton, ULSTEIN SX 157-ontwerp
- ALP Defender (Teekay/ALP Maritime) - 306 ton, zusterschip Striker
- ALP Sweeper (Teekay/ALP Maritime) - 306 ton, zusterschip Striker
- ALP Keeper (Teekay/ALP Maritime) - 306 ton, zusterschip Striker
- Kozmit Ahmet Bey (Kurtköy Marine) - 300+ ton, gebouwd in Turkije
LNG als brandstof: de volgende stap
Boskalis heeft in samenwerking met dochteronderneming SMIT nieuwe LNG-aangedreven havensleepboten in gebruik genomen in Singapore. Vloeibaar aardgas (LNG) stoot tot 25 procent minder CO2 uit dan conventionele diesel en vrijwel geen fijnstof. Voor offshore-sleepboten, die tienduizenden liters per dag verbranden, is dit een significante stap richting lagere emissies.
Havensleepboten versus oceaansleepboten
Niet elke grote sleepboot is een oceaanganger. Havensleepboten zijn compact en manoeuvreerbaar, ontworpen om tankers en bulkcarriers veilig af te meren in smalle dokken. Ze halen een paaltrek van 60 tot 100 ton. Oceaansleepboten hebben een totaal andere roeping: een beschadigd vrachtschip halverwege de Atlantische Oceaan op sleeptouw nemen, of een nieuw boorplatform van de bouwwerf in Azië naar een olieveld voor de Braziliaanse kust slepen. Dat vergt dagen, soms weken, op open zee.
| Schip | Eigenaar | Paaltrek (ton) | Type | Bouwjaar |
|---|---|---|---|---|
| Far Samson | Solstad Offshore | 423 | Offshore anchor handler | 2002 |
| ALP Striker | Teekay / ALP Maritime | 309,6 | Oceaansleepboot | 2016 |
| ALP Defender | Teekay / ALP Maritime | 306 | Oceaansleepboot | 2016 |
| ALP Sweeper | Teekay / ALP Maritime | 306 | Oceaansleepboot | 2016 |
| ALP Keeper | Teekay / ALP Maritime | 306 | Oceaansleepboot | 2017 |
Hoe lang duurt een oceaansleepreis?
De tijd die een sleep in beslag neemt, hangt af van de afstand, het gewicht van het gesleepte object en de weersomstandigheden. Een platform van de Golf van Mexico naar de Noordzee beslaat gemiddeld 6.000 zeemijl. Bij een sleepsnelheid van 5 tot 6 knopen duurt dat 40 tot 50 dagen. De ALP Future-klasse is precies op die operatieduur gedimensioneerd: 45 dagen brandstofautonomie bij volle kracht. Buiten die periode is tussenbunkering op zee of in een tussenhaven vereist.
