Een veelgehoorde aanname is dat de Rijn gewoon een rivier is en dat varen er op vanzelf gaat. Dat klopt niet. De Rijn is een van de meest gereguleerde en drukst bevaren vaarwegen van Europa, met eigen scheepvaartwetgeving, een internationale commissie en circa 6.900 schepen die er structureel gebruik van maken. Wie de Rijn bevaren wil, heeft daarvoor specifieke certificaten nodig en moet zich houden aan het Rijnvaartpolitiereglement.
Veelgestelde vragen
De Rijn heeft een totale lengte van 1.233 kilometer. De rivier ontspringt in de Zwitserse Alpen en mondt uit in de Noordzee bij Hoek van Holland. De bevaarbare route voor de binnenvaart loopt van Rotterdam tot Basel in Zwitserland.
De Rijn stroomt door Zwitserland, Liechtenstein (langs de grens), Oostenrijk (kort), Duitsland en Nederland. Als vaarweg is het traject van Rotterdam via Duitsland naar Basel het meest relevant voor de vrachtvaart.
Op de Rijn varen motorschepen, tankschepen en duwvaartcombinaties. De vloot wordt geschat op circa 6.900 vaartuigen: 4.400 motorschepen, 1.300 tankschepen en 1.200 duwbakken. Grote Rijnschepen zijn tot 135 meter lang en meer dan 22 meter breed.
Het totale goederenvolume op de Rijn wordt geschat op 310 miljoen ton per jaar, inclusief het Nederlandse Rijntraject. De Rijn is daarmee een van de zwaarst belaste vrachtroutes van Europa.
De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR), opgericht in 1815 en gezeteld in Straatsburg, is het internationaal orgaan dat de regelgeving voor de Rijnvaart beheert. De CCR stelt technische eisen aan schepen en vaststelt het Rijnvaartpolitiereglement.
Nee. Het traject tussen Basel en Breisach am Rhein is vanwege sterke stroming en ondiepe passages niet bevaarbaar voor vrachtschepen. Schepen maken daar gebruik van het Grand Canal d'Alsace, een zijkanaal aan de Franse oever.
Lobith is het punt waar de Rijn Nederland binnenkomt, op de grens met Duitsland. Hier wordt de waterstand gemeten die als referentiepunt geldt voor de gehele Nederlandse binnenvaart op de Rijn. Bij laagwater in Lobith staken schepen hun diepgang en lading aan.
Een schip op de Rijn heeft een certificaat van onderzoek nodig (technische keuring), een meetbrief (tonnagemeting) en de schipper heeft een Rijnpatent of een gelijkwaardig vaarbewijs nodig. Voor gevaarlijke stoffen geldt aanvullend het ADN-reglement.
De Rijn valt onder internationaal Rijnvaartrecht, terwijl de overige Nederlandse binnenwateren onder nationaal recht vallen. Op de Rijn gelden andere bewijzen, andere meetmethoden en andere tolvrijheden: de Akte van Mannheim (1868) garandeert vrije en tolvrije vaart op de Rijn.
Extreem laag water, zoals in 2018 en 2022 het geval was, dwingt schippers om hun lading te verminderen of de vaart te staken. Bij de referentiewaarde van 78 centimeter in Kaub (de zogenaamde Niedrigwassermarke) zijn beladen Rijnschepen nauwelijks rendabel. Droogte is daarmee een structureel risico voor de Rijnvaart.
