Een veelgehoorde misvatting is dat Rijkswaterstaat alleen verantwoordelijk is voor snelwegen en rijkswegen. Op het water speelt de dienst minstens zo'n prominente rol. Rijkswaterstaat beheert het grootste deel van het Nederlandse hoofdvaarwegennet en draagt de verantwoordelijkheid voor een veilige en vlotte doorstroming van het scheepvaartverkeer.
Welk vaarwegennet valt onder Rijkswaterstaat?
Nederland telt circa 5.046 kilometer aan bevaarbare vaarwegen. Daarvan vormt het hoofdvaarwegennet van Rijkswaterstaat ongeveer 1.400 kilometer. Het gaat om de drukste transportassen, zoals de Rijn, de Maas, het Amsterdam-Rijnkanaal en de Westerschelde. Deze vaarwegen zijn ingedeeld volgens de Europese CEMT-classificatie, waarbij klasse IV en hoger de norm zijn voor het hoofdnet. Klasse Va en Vb zijn bepalend voor de moderniseringsplannen: die klassen laten schepen toe van 110 tot 185 meter lengte en tot 11,40 meter breed.
Welke taken voert Rijkswaterstaat concreet uit?
- Verkeersmanagement via regionale verkeerscentrales die bruggen, sluizen en stuwen op afstand bedienen.
- Onderhoud en beheer van vaarwegmarkeringen, betonning en bebakening.
- Handhaving van de Binnenvaartwet, de Scheepvaartverkeerswet en de Scheepsafvalstoffenregeling Rijn- en binnenvaart.
- Beoordeling van ontheffingsaanvragen voor bijzondere transporten met afwijkende afmetingen of vaaropstellen.
- Waterbeheer: handhaven van de afgesproken waterdiepte in rijksvaarwegen door peilbeheer en baggerwerk.
- Verstrekking van actuele vaarweginformatie via de Rijkswaterstaat Vaarweg App, meldpunten en marifoon.
Hoe verhoudt Rijkswaterstaat zich tot provincies en gemeenten?
Niet alle vaarwegen vallen onder de rijksverantwoordelijkheid. Provinciale vaarwegen, zoals veel kanalen in Friesland, Groningen en Noord-Holland, worden beheerd door de provincies. Gemeenten beheren kleinere havens en stadsgrachten. De verdeling is vastgelegd in het Nationaal Waterplan en de bijbehorende beheerregisters. Rijkswaterstaat treedt daarin op als kadersteller en afstempartner, maar niet als eigenaar van het provinciale of gemeentelijke vaarwegennet.
Wat betekent handhaving in de praktijk?
Rijkswaterstaat beschikt over circa 100 mobiele verkeersleiders die actief zijn op het rijksvaarwegennet. Zij controleren onder meer laadvermogen, gevaarlijke stoffen en de naleving van vaarregels. Bij overtredingen kunnen zij bestuurlijke boetes opleggen of schepen aan de kant zetten. De bevoegdheid als bevoegd gezag voor de Binnenvaartwet geeft Rijkswaterstaat de juridische grondslag om op te treden zonder tussenkomst van de politie.
