Mist op de Noordzee, geen satellietontvangst, de chartplotter valt uit. In zulke situaties valt een navigator terug op methoden die eeuwenlang de standaard waren. Zonder GPS bepaal je je positie via drie klassieke technieken: gegist bestek, astronavigatie met een sextant of radionavigatie.
Gegist bestek: redeneren met koers en snelheid
Gegist bestek, ook wel dead reckoning genoemd, is de meest basale methode. U vertrekt van een bekende positie en rekent voortdurend bij op basis van de gevaren koers, de gemeten snelheid, de stroom en de windafwijking. Elke afwijking stapelt zich op, dus na meerdere uren kan de fout oplopen tot enkele zeemijlen. Toch geeft gegist bestek altijd een werkbare schatting, zolang u de variabelen nauwkeurig bijhoudt.
Astronavigatie: de sextant als precisie-instrument
Met een sextant meet u de hoogte van een hemellichaam boven de horizon. De zon, de maan en 57 navigatiesterren zijn bruikbaar voor plaatsbepaling. Combineer de hoogte met het exacte tijdstip van de meting, de gegevens uit de nautische almanak en boldriehoeksmeting, en u krijgt een positielijn. Twee posities lijnen geven een kruispunt: uw locatie. De methode vereist een nauwkeurige chronometer; al een minuut tijdsfout levert een fout van circa 15 zeemijlen op in de lengtegraad.
Nog altijd vereist in maritieme opleidingen
Ondanks GPS is astronavigatie niet verdwenen uit de maritieme vakopleidingen. Satellietsignalen kunnen verstoord, gehackt of geblokkeerd worden, zodat astronavigatie geldt als een betrouwbare noodoptie voor offshore en oceaanvaart. De sextant heeft geen externe stroomvoorziening nodig en werkt ook bij volledige stroomuitval aan boord.
