Sinds de oprichting in 1824 zijn er bij de KNRM en haar voorgangers 69 redders omgekomen tijdens reddingsacties. Dat getal zegt iets over de ernst van het werk. De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij stuurt vrijwilligers de zee op bij de omstandigheden waaronder anderen juist de haven opzoeken. Hoe doen ze dat, en wat voor techniek staat hen daarbij ter beschikking?
Hoe is de KNRM ontstaan?
Op 14 oktober 1824 vergaat er een schip voor de kust van Huisduinen. Drie schipbreukelingen en zes redders verdrinken. Bijna vier weken later, op 11 november 1824, wordt in Amsterdam de Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij opgericht. Negen dagen daarna volgt in Rotterdam een tweede organisatie. Al na het eerste jaar staan er twintig stations, en zijn er 53 schipbreukelingen gered.
In 1991 fuseren de twee organisaties tot de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij, de KNRM. Vandaag de dag garandeert de KNRM de inzet van circa 75 reddingboten op 55 stations langs de gehele Nederlandse kust en de grote meren. Jaarlijks worden zo'n 3.500 mensen en 100 dieren geholpen tijdens ruim 2.300 reddingsacties.
Wie vaart er mee op een KNRM-reddingboot?
Het overgrote deel van de bemanning bestaat uit vrijwilligers. Ze zijn 24 uur per dag, 365 dagen per jaar oproepbaar. Als het alarm gaat, laten ze hun werk, hun slaap of hun avondeten staan en gaan binnen enkele minuten uit. Beroepskrachten zijn er ook, maar de kern van de organisatie draait op vrijwilligerswerk.
Een Valentijn-klasse reddingboot vaart met minimaal vier bemanningsleden: een schipper, een motordrijver en twee deckhands. De schipper heeft het bevel en staat aan het roer. De man stuurboord bedient de radioapparatuur, degene aan bakboord houdt radar en plotter bij. De vierde bemanningslid zit achter de stuurman en is inzetbaar op het achterdek voor hulpverlening.
We gaan uit bij het weer waarop anderen binnenkomen. Dat is de kern van ons werk.
Wat maakt de Valentijn-klasse zo bijzonder?
De Valentijn is een RIB, een Rigid Inflatable Boat. De romp is van aluminium en rondom is een grote opblaasbare band gemonteerd. Die band zorgt voor extra drijfvermogen en absorbeert klappen bij het naderen van een schip of kade in ruwe zee. De maximumsnelheid bedraagt 34 knopen, wat de boot in staat stelt snel ter plaatse te zijn.
De Valentijn-2000 is de verbeterde variant. Hij is iets langer dan zijn voorganger, wat meer werkruimte geeft op het achterdek en een comfortabelere stuurhut oplevert. Het grootste verschil: de Valentijn-2000 is volledig zelfrrichtend. Als hij ondersteboven slaat, keert hij zelfstandig terug naar de juiste stand. Aan boord kunnen maximaal 50 drenkelingen worden ondergebracht.
Hoe verloopt een reddingsactie stap voor stap?
Een actie begint bij het Kustwacht Coördinatiecentrum in Den Helder. Daar komt de noodmelding binnen, via MAYDAY op kanaal 16 of via DSC-noodsignaal. Het coördinatiecentrum alarmeert het dichtstbijzijnde KNRM-station. De vrijwilligers ontvangen een pieper- of sms-alarm en begeven zich onmiddellijk naar het stationsgebouw.
Op het station trekken ze hun droogpak aan en checken ze de uitrusting. De boot ligt altijd klaar om te varen. Binnen vijf tot tien minuten na het alarm kunnen ze uitvaren. Tijdens de vaart communiceert de schipper met de Kustwacht over de positie van het schip in nood en eventuele weersomstandigheden.
Bij aankomst gaat het achterdek open voor hulpverlening. Drenkelingen worden aan boord getrokken, gewonden gestabiliseerd en zo nodig overgedragen aan een helikopter van de Kustwacht. De KNRM werkt nauw samen met de SAR-helikopters (Search and Rescue) van Defensie en politiehelikopters wanneer een situatie om luchtsupport vraagt.
Welke nieuwe boten vervangt de KNRM?
In 2026 start de bouw van dertien nieuwe reddingboten van de Van Wijk-klasse. De bouw gebeurt bij scheepswerf Dok en Scheepsbouw Woudsend in Friesland. De nieuwe klasse vervangt een deel van de Valentijn-2000's en enkele Johannes Fredrik-boten. De Van Wijk-klasse is ontworpen om de komende decennia de werkpaarden van de Nederlandse zeeredding te worden.
De Johannes Fredrik-klasse is de grote broer in de vloot: een volwaardige zeegaande reddingboot voor inzet verder op zee en bij zwaarder weer. Hij is langer en zwaarder dan de Valentijn en beschikt over een gesloten stuurhut. Voor stations aan de open Noordzee is dit type onmisbaar.
Wat de KNRM draaiende houdt
De KNRM is geen overheidsinstelling. De organisatie draait volledig op donaties en sponsoring, zonder structurele subsidie van de Nederlandse staat. Dat is bijzonder voor een veiligheidsdienst van dit kaliber. Het betekent ook dat elke Euro die je doneert direct bijdraagt aan de aanschaf van nieuwe boten, de opleiding van vrijwilligers en het onderhoud van de stations.
