U vaart op de Noordzee en ziet in de verte een groot schip langzaam over het water bewegen. Geen containerreus, geen tanker. Het laat een spoor van troebel water achter zich. Dat is een sleephopperzuiger aan het werk: de machine die onze havens op diepte houdt en onze kusten beschermt.
Kapitein De Vries werkte twintig jaar op baggerschepen, waaronder meerdere sleephopperzuigers van Van Oord. Hij legt uit hoe dit bijzondere schip werkt.
Wat is een sleephopperzuiger precies?
Een sleephopperzuiger (in het Engels: Trailing Suction Hopper Dredger, afgekort TSHD) is een zelfvarend baggerschip dat zand, klei, slib of grind van de waterbodem opzuigt en tijdelijk opslaat in een grote laadruimte, de hopper genaamd. Kenmerkend is dat het schip tijdens het baggeren doorvaart: de zuigkop wordt over de bodem gesleept terwijl het schip langzaam vooruitbeweegt.
Het principe is simpel: een stofzuiger op een schip. Maar de krachten die daarbij vrijkomen zijn enorm. De zuigpijpen staan onder waterdruk van tientallen meters, terwijl de pompen aan boord vermogen leveren van duizenden kilowatts.
Hoe verloopt het baggerproces stap voor stap?
Vanuit de romp van het schip daalt een lange zuigpijp af naar de bodem. Aan het eind zit de sleepkop: een zwaar metalen hoofd met tanden of messen dat het materiaal loswoelt. Krachtige centrifugaalpompen aan boord zuigen het mengsel van water en grond omhoog. In de hopper bezinkt het vaste materiaal, terwijl het overtollige water via overlooppijpen terugvloeit naar zee.
Een moderne sleephopperzuiger van Van Oord, zoals de Vox Ariane of de Vox Apolonia, heeft een hoppercapaciteit van circa 10.500 kubieke meter en is 138 meter lang en 28 meter breed. Het geïnstalleerde vermogen bedraagt 14.500 kilowatt. Grote exemplaren van DEME, zoals de Bonny River, halen zelfs 15.000 m³ hoppercapaciteit.
Hoe wordt de lading gelost?
Als de hopper vol is, vaart het schip naar de losplek. Er zijn drie methodes om het materiaal te lossen.
- Kleppenlozing: kleppen in de scheepsbodem gaan open en het materiaal valt door zijn eigen gewicht op de zeebodem. Snel en effectief voor diepe stortplaatsen.
- Perslozing: met extra pompen en water wordt het materiaal vloeibaar gemaakt en via pijpleidingen op de wal of op het strand gespoten. Gebruikt bij landaanwinning en strandsuppletie.
- Regenbooglozing (rainbowing): het materiaal wordt via een boogvormige uitlaat hoog de lucht in gespoten, zodat het een boog beschrijft en op korte afstand neervalt. Spectaculair om te zien.
Regenbooglozing is het meest indrukwekkend. Je spuit tonnen zand met een boog van dertig meter over het schip. Maar het is ook precisiewerk: de windrichting bepaalt mede waar het materiaal terechtkomt.
Waar worden sleephopperzuigers voor ingezet?
De toepassingen zijn breed. Havens en vaarwegen moeten periodiek worden uitgebaggerd omdat slib en zand zich ophopen. Zonder regelmatig baggeren kunnen containerschepen de Rotterdamse haven niet bereiken. Naast onderhoudsbaggerwerk worden sleephopperzuigers ingezet voor strandsuppletie, waarbij zand uit de Noordzee op erosiegevoelige stranden wordt gespoten, en voor grootschalige landaanwinning zoals de aanleg van Maasvlakte 2.
In de haven van Rotterdam vaart sinds 2015 de eerste Nederlandse sleephopperzuiger op LNG (vloeibaar aardgas), waardoor de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden aanzienlijk daalt. Dat past in de toenemende verduurzaming van de baggersector.
