Op 1 februari 1953 kostte een stormvloed 1.836 mensen het leven in Nederland. De dijken bezweken, Zeeland verdronk. Uit die ramp groeide het besluit om de deltamond te sluiten. Veertig jaar bouwen resulteerde in een reeks waterbouwkundige bouwwerken die nergens ter wereld zijn geëvenaard. Een stormvloedkering is de laatste schakel in dat systeem.
Wat is een stormvloedkering
Een stormvloedkering is een beweegbare waterkering die bij extreem hoge waterstanden de doorstroom van zeewater naar het achterland blokkeert. Anders dan een gewone dijk staat hij normaal open, zodat scheepvaart en getijdewerking ongehinderd kunnen plaatsvinden. Pas als de waterhoogte een kritische grens bereikt, sluiten de deuren of schuiven. In Nederland zijn drie grote stormvloedkeringen operationeel: de Oosterscheldekering (1986), de Hartelkering (1997) en de Maeslantkering (1997).
De Oosterscheldekering: schuiven in een zeegat
De Oosterscheldekering is met 9 kilometer de langste stormvloedkering ter wereld. Ze bestaat uit 65 betonnen pijlers met daartussen stalen schuiven. Normaal staan de 62 beweegbare schuiven volledig open, zodat het getij vrij spel heeft in de Oosterschelde en het unieke zoutwaterecosysteem in stand blijft. Bij een verwachte waterstand van 3 meter boven NAP gaat het sein om te sluiten.
Elk van de schuiven weegt 480 ton en wordt hydraulisch bediend. Het sluiten van de volledige kering duurt 75 minuten. Rijkswaterstaat beheert de kering en voert jaarlijks een testsluitingen uit om te controleren of alle hydraulische systemen en noodgeneratoren functioneren. Sinds de opening in 1986 is de kering tientallen keren gesloten, voor het overgrote deel als preventieve maatregel.
De Maeslantkering: drijvende deuren op de Nieuwe Waterweg
De Maeslantkering beschermt de haven van Rotterdam en 1,5 miljoen mensen in het achterland. Ze werd gebouwd tussen 1991 en 1997 en op 10 mei 1997 geopend door koningin Beatrix. De kering bestaat uit twee holle stalen sectordeuren, elk 210 meter breed en 22 meter hoog, die in droogdokken aan weerszijden van de Nieuwe Waterweg rusten.
Bij een verwachte waterstand van 3 meter boven NAP bij Hoek van Holland start het sluitingsproces automatisch. De droogdokken lopen vol met water, de deuren beginnen te drijven en twee stalen vakwerkarmen van 237 meter sturen ze naar het midden van de waterweg. Als de opening nog 1,5 meter breed is, stroomt water in de holle deuren zodat ze wegzakken naar de bodem op 17 meter diepte. Het gehele proces duurt circa 2 uur.
De Maeslantkering is het grootste beweegbare waterbouwkundige object ter wereld. De bolscharnieren waarop de armen draaien hebben een doorsnede van 10 meter en wegen 680 ton per stuk.
Wanneer sluit een stormvloedkering
De beslissing om te sluiten ligt bij Rijkswaterstaat. Het BSNS (Beslissingsondersteunend Systeem Noodsluitingen) combineert weersverwachtingen, getijmodellen en actuele waterstanden om een sluitingsbesluit voor te bereiden. Bij de Maeslantkering is dit systeem volledig geautomatiseerd: als de berekende verwachte waterstand de drempel overschrijdt, start het systeem zelfstandig het sluitingsproces. Menselijke interventie is dan alleen nodig om het proces te stoppen, niet om het te starten.
- Sluitingsdrempel Maeslantkering: 3 meter boven NAP bij Hoek van Holland
- Sluitingsdrempel Oosterscheldekering: 3 meter boven NAP in de Oosterschelde
- Sluitingstijd Maeslantkering: circa 2 uur
- Sluitingstijd Oosterscheldekering: circa 75 minuten
- Jaarlijkse testsluitingen: elk najaar, buiten het stormseizoen
Hoe vaak zijn de keringen al gesloten
De Oosterscheldekering werd in de eerste decennia al meer dan 25 keer gesloten, hoofdzakelijk preventief bij naderende stormen. De Maeslantkering sloot voor het eerst in een echte noodsituatie op 8 november 2023, toen orkaan Ciarán naderde. In totaal zijn de deuren op dat moment al een handvol keren dichtgegaan, grotendeels bij testsluitingen of tijdelijk vanwege onderhoud.
Klimaatverandering en de toekomst van de keringen
Naarmate de zeespiegel stijgt, neemt de sluitingsfrequentie toe. Rijkswaterstaat rekent erop dat de Maeslantkering rond 2070 tot wel 10 keer per jaar moet sluiten in plaats van eens per twee jaar. Een vaker sluitende kering blokkeert de vaarroute naar Rotterdam vaker. Dat heeft economische gevolgen voor de haven, die jaarlijks circa 450 miljoen ton lading verwerkt. Er lopen studies naar een vervanging of aanvulling van de Maeslantkering voor de periode na 2100.
