Een vissersschip haalt simpelweg vis uit het water. Zo simpel is het niet. Een moderne zeekotter combineert diepzeenavigatie, hydraulische dektechniek, koelinstallaties en gespecialiseerde vistuigen tot een drijvend bedrijf met een bemanning van vier tot twaalf mensen. De vangstmethode bepaalt vrijwel alles: de bouw van het schip, de kracht van de motor en de uitrusting op dek.
Klopt het dat alle vissersschepen hetzelfde zijn?
Nee. De misvatting dat een vissersschip gelijk staat aan een kotter met sleepnet komt voort uit de zichtbaarheid van de boomkorkotter in Nederlandse havensteden als Scheveningen en IJmuiden. Maar de commerciële visserij kent tientallen scheepstypen, elk afgestemd op een specifieke vissoort, vangstmethode of visgebied. Een pelagische trawler voor haring op de Noordzee lijkt nauwelijks op een garnalenkotter op het wad.
Hoe vissen kotters met de boomkor?
De boomkorkotter is in Nederland na de Tweede Wereldoorlog de dominante vissersschuit geworden. Het schip trekt twee sleepnetten over de zeebodem, elk bevestigd aan een boom: een horizontale stalen buis van 4 tot 12 meter breed. Aan de voorkant van elk net hangen wekkerkettingen die door de bovenste bodemlaag gaan en platvis, met name schol en tong, opschrikken zodat die in het net zwemmen.
De netten hangen aan gieken aan bakboord en stuurboord. Na een sleepreis van anderhalf tot drie uur worden de netten via hydraulische lieren binnengehaald, de vangst op het sorteerplateau gestort en de vis gesorteerd, gekopt en direct aan boord in ijs gelegd. Dit verklaart waarom kotters na zes tot veertien dagen op zee toch verse vis afleveren: de koelketen begint op het dek.
Welke andere vangstmethoden bestaan er?
- Pelagisch trawlen: netten midden in de waterkolom voor haring, makreel en horsmakreel. Schepen als de Cornelis Vrolijk vangen tot 500 ton per dag.
- Twinrig en quadrig: twee of vier lichtere netten tegelijk, minder bodemberoering dan boomkor, geschikt voor rondvis.
- Pulskor: elektrische stroomstoten (25 Hz) schrikken schol op zonder zware kettingen. Minder brandstof, minder bijvangst. In 2021 door de EU verboden in EU-wateren.
- Zegenvisserij: een groot net omcirkelt een school vis en wordt daarna dichtgetrokken. Gangbaar voor tonijn in de Atlantische en Indische Oceaan.
- Beugvisserij: lange lijnen met honderden haken, bedoeld voor kabeljauw, heilbot en langoustines.
Wat zit er nog meer aan boord?
Moderne vissersschepen navigeren met AIS-transponders, echoloders en visdichtheidsmeters die scholen vis op tientallen meters diepte detecteren. De GPS-trackingsystemen zijn wettelijk verplicht vanwege quotabeheer. Aan boord verwerken automatische sorteerlijnen de vangst; bij grotere schepen vriest een diepvriesinstallatie de vis direct in bij min 18 graden.
De motorruimte van een grote zeekotter bevat doorgaans een hoofdmotor van 1.000 tot 2.000 kilowatt, gekoppeld aan twee schroeven of één schroef met bowthruster voor manoeuvreren in de haven. Brandstofverbruik loopt op tot 500 liter diesel per uur bij volle kracht.
