In 1978 werd het STCW-verdrag ondertekend, een internationaal verdrag dat vastlegt wat een dekofficier minimaal moet kennen en kunnen. Bijna vijftig jaar later is dat verdrag nog steeds de ruggengraat van elk patentbewijs in de zeevaart. Want een dekofficier draagt verantwoordelijkheid voor het schip, de lading en de mensen aan boord, tegelijk, elke wacht opnieuw.
| Rang | Primaire verantwoordelijkheid | Wachttijd vereist | Doorgroei naar |
|---|---|---|---|
| Derde officier (OOW) | Reddingsmiddelen, brandbestrijding, wachtdienst | 0 (instap na opleiding) | Tweede officier |
| Tweede officier | Navigatiemiddelen, kaartenbeheer, reisplanning | 12 maanden als 3e officier | Eerste officier |
| Eerste officier (Chief Mate) | Lading, stabiliteit, plaatsvervangend gezagvoerder | 24 maanden als 2e officier | Kapitein (na 36 mnd totaal) |
Wat houdt de dagelijkse wacht in?
Een dekofficier draait wachten van vier uur, gevolgd door acht uur vrij. Op de brug bewaakt je de koers en snelheid, controleert de radar en AIS en onderhoud je GMDSS-radiowacht. Op open oceaan is dat grotendeels routine. In drukke zeestraten als het Kanaal of de Straat van Singapore wordt dezelfde wacht een voortdurende afweging tussen scheepsbewegingen, weersomstandigheden en communicatie met verkeersposten.
Ladingbeheer: meer dan tellen
In de haven is een dekofficier op het dek aanwezig bij elke laad- en losoperatie. Je controleert de stuwplannen, bewaakt de trim en stabiliteit van het schip en geeft toestemming voor iedere ladingang. Een fout in de stabiliteitsberekening kan letterlijk fataal zijn: het ro-ro schip Herald of Free Enterprise kapseisde in 1987 voor de kust van Zeebrugge door een openstaande boegdeur in combinatie met slechte trim.
Eerste officier versus tweede en derde officier
Op grote vrachtschepen zijn drie dekofficieren actief. De eerste officier (chief mate) is de plaatsvervanger van de kapitein en eindverantwoordelijke voor de lading en het onderhoud van de veiligheidsuitrusting. De tweede officier is veelal belast met navigatiemiddelen en kaartenbeheer. De derde officier, doorgaans de jongste in rang, is verantwoordelijk voor reddingsmiddelen en de brandbestrijdingsuitrusting.
- Eerste officier: lading, stabiliteit, plaatsvervangend gezagvoerder
- Tweede officier: navigatiemiddelen, reisplanning, kaartenbeheer
- Derde officier: reddingsmiddelen, brandbestrijding, wachtdienst
Opleiding: van aspirant tot kapitein
De hbo-opleiding Maritiem Officier aan Hogeschool Rotterdam duurt vier jaar. Na afstuderen ben je dekofficier op operationeel niveau (OOW, Officer of the Watch). Na 36 maanden vaartijd mag je examen doen voor de rang van Kapitein Grote Vaart. Dat patentbewijs wordt afgegeven door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en erkend in alle landen die het STCW-verdrag hebben geratificeerd, meer dan 160 landen.
Salaris: wat mag je verwachten?
Een beginnende dekofficier verdient bruto tussen de 3.135 en 4.899 euro per maand voor een fulltime aanstelling. Na vijf jaar loopt dat op naar 3.502 tot 5.603 euro. Eerste officieren op grote bulkcarriers of LNG-tankers verdienen regelmatig boven de 6.000 euro bruto, zeker als er onregelmatigheidstoelagen bij komen. Zeeofficieren betalen in Nederland over hun inkomen aan boord een belastingvoordeel: de zogenoemde zeevarend aftrek.
Afweging: het aantrekkelijke en het zware
Wie kiest voor een carrière als dekofficier, kiest voor variatie: andere havens, andere ladingen, andere weersinvloeden. Tegelijk vraagt het beroep offers. Contracten van vier tot zes maanden aan boord betekenen dat je verjaardagen, bruiloften en schooloptredens van je kinderen mist. Communicatie via satellietverbinding is verbeterd, maar is geen vervanging. Dat is geen cliché, dat is de dagelijkse werkelijkheid van duizenden Nederlandse zeevarenden.
