In 1961 lukte het handmatig positioneren van het boorschip Eureka boven een welput op 1800 meter diepte niet. Na een uur tevergeefs proberen zette de bemanning het automatische systeem aan, waarop de stip op de oscilloscoop naar het midden bewoog en daar bleef staan. Dat moment markeerde de geboorte van dynamic positioning.
Hoe werkt een DP-systeem precies?
Een DP-systeem combineert meerdere sensoren: DGPS-ontvangers, gyrocompassen, bewegingssensoren (MRU), windmeters en hydro-akoestische positiebakens op de zeebodem. De centrale computer verwerkt alle sensordata en berekent voortdurend hoeveel kracht elke thruster moet leveren om positie en koers te handhaven. Dit herberekeningsproces draait typisch 10 tot 20 keer per seconde.
De aandrijving bestaat uit azimuth-thrusters die 360 graden kunnen draaien, boegschroeven en soms extra zij-thrusters. Omdat de stroomvraag sterk wisselt, zijn DP-schepen bijna altijd dieselelektrisch: dieselmotoren drijven generatoren aan en die voeden elektromotoren die de thrusters aandrijven. Dat geeft flexibiliteit en maakt het makkelijker piekvermogens op te vangen.
DP-klassen: niet elke classificatie is gelijk
De IMO-circulaire MSC/Circ.645 deelt DP-schepen in drie klassen in. DP1 heeft geen redundantie: een storing kan leiden tot positieverlies. DP2 heeft dubbele systemen zodat een enkelvoudige storing het schip niet van positie doet raken. DP3 voegt hieraan toe dat de twee systemen fysiek gescheiden zijn door brandwerende A60-schotten, zodat zelfs een brand of overstroming in een machinekamer de positie niet in gevaar brengt.
| Kenmerk | DP1 | DP2 | DP3 |
|---|---|---|---|
| Redundantie systemen | Geen | Dubbel | Dubbel + fysiek gescheiden |
| Gevolg enkelvoudige storing | Positieverlies mogelijk | Positie gehandhaafd | Positie gehandhaafd |
| Brandwerende scheiding | Niet vereist | Niet vereist | A60-schotten verplicht |
| Typische toepassing | Ondersteuningsschepen lichte taken | Boorschepen, pijpenleggers | Boorplatforms, duikschepen diep water |
Waar worden DP-schepen voor ingezet?
De grootste afnemers zijn de offshore-industrie en de onderzeese kabelleggers. Pijpenleggers, duikondersteunende schepen, boorschepen en jack-up installatieschepen werken allemaal met DP omdat ankerinstallaties bij grote dieptes onhaalbaar of te tijdrovend zijn. Een DP2-kraanschip als de Heerema Thialf, met een hefcapaciteit van 14.200 ton, houdt bij golfhoogten tot 3 meter zijn positie met een nauwkeurigheid van minder dan 2 meter.
Buiten de offshore-sector gebruiken LNG-terminals drijvende opslagschepen (FSRU) met DP, en modernere cruiseschepen en ferries passen DP toe voor precies manoeuvreren in havens zonder sleepbootassistentie.
Rol van IMCA en certificering
De International Marine Contractors Association (IMCA) stelt operationele richtlijnen en trainingsnormen voor DP-operators op. Een gecertificeerde DP-operator doorloopt een traject van meerdere jaren, inclusief gesuperviseerde zeevaartervaring. De IMCA-certificaten gelden als de de facto industrie-standaard voor offshore DP-operaties wereldwijd.
