Er bestaat een hardnekkige misvatting dat elke haven aan zee ligt. Dat klopt niet. Een binnenhaven bevindt zich juist niet aan open zeewater, maar langs een rivier, kanaal of meer. Toch verwerkt Nederland in zijn 247 binnenhavens jaarlijks miljoenen tonnen aan goederen. Ze zijn onmisbaar voor de binnenvaart en vormen knooppunten in de regionale economie.
Begrijp de definitie: wat is een binnenhaven precies?
Een binnenhaven is een haven die aan een binnenwater gelegen is, zoals een rivier, kanaal of meer, en die van de hoofdvaarweg kan worden afgescheiden. Dat laatste is een cruciaal onderscheid: de haven ligt in een zijtak of insteekhaven, zodat schepen beschermd kunnen laden en lossen zonder de drukke hoofdvaarweg te blokkeren.
Wanneer een binnenhaven in de bebouwde kom van een stad ligt, spreekt men ook wel van een stadshaven. Rotterdam had al in 1575 zijn eerste binnenhavens, waaronder de Blaak en de Nieuwehaven. Later volgden de Haringvliet (1594), de Leuvehaven (ca. 1609) en de Wijnhaven (1613). Dit netwerk van insteekhavens maakte van Rotterdam het handelsknooppunt dat het nog steeds is.
Herken de functie: waarvoor dient een binnenhaven?
De kernfunctie is overslag en opslag van goederen tussen schepen en het achterland. Binnenvaartschepen brengen containers, bulkgoederen, agrarische producten of bouwmaterialen vanuit zeehavens het land in, of halen goederen op bij industrie langs het water. De binnenhaven is dan de schakel tussen waterweg en wegvervoer of spoor.
Voor goed functionerende overslag zijn voorzieningen nodig: kraaninstallaties, verharde kades, opslagloodsen en voldoende waterdiepte. Veel binnenhavens hebben ook reparatiewerven, bunkerpontons voor scheepsbrandstof en kantoren van expediteurs of rederijen.
Onderscheid maken: binnenhaven versus zeehaven
Een zeehaven zoals Rotterdam of Amsterdam ontvangt zeeschepen met een diepgang van soms meer dan 20 meter. Een binnenhaven is ingericht op binnenvaartschepen: die meten doorgaans 80 tot 135 meter lang en steken 2,5 tot 4 meter diep. De vaarwegen die naar een binnenhaven leiden, zijn vaak gekanaliseerde rivieren of gegraven kanalen met sluizen.
Het verschil zit ook in het type goederen en de schaalgrootte. De haven van Rotterdam verwerkte in 2019 ruim 470 miljoen ton. Een regionale binnenhaven in, zeg, Deventer of Weert verwerkt misschien een paar honderdduizend ton per jaar, maar vervult daarbinnen een essentiële regionale logistieke rol.
