Meer dan 6.000 binnenvaartschepen varen dagelijks over de Nederlandse waterwegen en elk van die schepen heeft brandstof nodig. Een gemiddelde duwbak verbruikt al snel 100 tot 300 liter gasolie per uur. Zonder een goed georganiseerd netwerk van bunkerstations staat de logistiek in Nederland stil. Maar wat is een bunkerstation precies, en hoe werkt het bunkeren in de praktijk?
1. Begrijp wat een bunkerstation doet
Een bunkerstation is een vaste installatie langs of op het water, speciaal ingericht voor de levering van brandstof aan schepen. De naam stamt af van het Engelse woord 'bunker', waarmee oorspronkelijk de kolenopslag aan boord van stoomschepen werd aangeduid. Tegenwoordig gaat het vooral om gasolie (diesel), maar ook smeermiddelen, AdBlue en scheepsbenodigdheden worden er verkocht. Een bunkerstation heeft een eigen steiger of aanlegplek, zodat schepen direct van het water kunnen tanken.
2. Onderscheid een bunkerstation van een bunkerboot
Naast vaste bunkerstations bestaat er ook de bunkerboot. Dat is een varend tankschip dat brandstof rechtstreeks bij schepen aflevert op de vaarweg. De schipper hoeft zijn koers dan niet te onderbreken. De bunkerboot meert af naast het schip in beweging of op ankerplaats, verbindt de slangen en tankt bij terwijl de reis doorgaat. Vaste bunkerstations bieden meer keuze aan producten en hogere capaciteiten; bunkerboten zijn sneller en flexibeler ingezet op drukke trajecten.
3. Ken de beschikbare brandstoffen
De meeste binnenvaarders rijden op gasolie, ook wel MGO (Marine Gas Oil) of scheepsdiesel genoemd. Pleziervaart heeft vaak ook behoefte aan benzine. Steeds meer bunkerstations bieden LNG (vloeibaar aardgas) aan als schonere brandstof. Het Port of Amsterdam heeft in de Amerikahaven een LNG-bunkerstation geopend dat specifiek op de binnenvaart is gericht. Op de langere termijn worden ook waterstof en methanol als bunkerbrandstoffen onderzocht. Welke brandstof je nodig hebt, hangt af van het type motor en de emissie-eisen van het vaargebied.
4. Bereid je bunkerstop goed voor
Bunkeren is geen kwestie van aandrijven en tanken. Je meldt je van tevoren aan bij het bunkerstation, zodat de juiste brandstofleverancier klaarstaat. Controleer vooraf de diepgang: sommige bunkerstations zijn niet bereikbaar bij laag water of bij geladen schepen met volle diepgang. Zorg dat je tankinhoud en het gewenste bunkervolume bij de hand hebt. De leverancier stelt een bunkernota op met datum, volume, soort brandstof en het bunkerreceipt. Dat document is verplichte scheepsdocumentatie.
5. Volg de veiligheidsregels strikt op
Tijdens het bunkeren gelden strikte veiligheidsprotocollen. Roken is verboden in een straal van 10 meter rond de bunkerinstallatie. Motoren die niet noodzakelijk zijn moeten uit. Er moet een aardverbinding zijn tussen het schip en het bunkerstation om statische elektriciteit te voorkomen. De bunkerende persoon draagt brandwerende handschoenen en een veiligheidsbril. Bij LNG-bunkering gelden nog strengere procedures: de cryogene vloeistof heeft een temperatuur van -162 °C en bij lekkage vormt zich snel een explosief gasmengsel.
6. Weet welke regels gelden voor bunkerstations
Bunkerstations vallen onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), paragraaf 3.8.3. Een exploitant heeft een omgevingsvergunning nodig en moet voldoen aan eisen voor bodembescherming, opvangsystemen en brandblussers. Oliegemorsprocedures zijn verplicht gedocumenteerd. Rijkswaterstaat en de omgevingsdienst houden toezicht. Schippers die bunkeren zijn zelf verantwoordelijk voor het voorkomen van olieverontreiniging van het oppervlaktewater, ook als een lek bij de bunkerslang ontstaat.
7. Vind een bunkerstation via vaarweginformatie
De locaties van bunkerstations in Nederland zijn te vinden via de officiele vaarweginformatie van Rijkswaterstaat en via apps zoals Waterkaarten. Bekende namen in de sector zijn onder meer Slurink, Nautica Jansen (Maastricht) en Bunkerstation Papendrecht. Op drukke trajecten zoals de Rijn, de Lek en de Waal zijn bunkerfaciliteiten ruim voorhanden. Op kleinere vaarwegen en in recreatiegebieden zijn ze schaarser. Plan je bunker stop dan ook al vroeg in de reis zodat je niet klem komt te zitten met een lege tank.
