Er bestaat een hardnekkig beeld van Michiel de Ruyter als geboren zeeheld, een man die al als kind wist dat hij admiraal zou worden. De werkelijkheid is complexer. De Ruyter begon als touwslager en koopvaarder en zou op zijn veertigste eigenlijk met het zeeleven ophouden. Toch werd hij de meest gevreesde vlootcommandant van de zeventiende eeuw.
Begin in Vlissingen
Michiel Adriaenszoon de Ruyter werd op 24 maart 1607 geboren in Vlissingen, als zoon van een bierdraager. Het gezin leefde in bescheiden omstandigheden. Op zijn elfde voer hij als scheepsjongen uit naar Zuid-Amerika en het Caraïbisch gebied. In de decennia daarna werkte hij zich op tot koopvaarder en later tot kapitein op handelsschepen, waarbij hij routes naar de Middellandse Zee en West-Indië bevoer.
Rond 1652, bij het uitbreken van de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog, vroeg de Zeeuwse Admiraliteit hem dringend de handelsvloot te verlaten en in overheidsdienst te treden. De Ruyter stemde toe, zij het met tegenzin. Daarmee begon zijn carrière als militair zeeofficier.
Opklimmen tot luitenant-admiraal
Na de Eerste Engelse Oorlog keerde De Ruyter terug naar de koopvaardij, maar bij het uitbreken van de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1665 werd hij definitief teruggeroepen. Johan de Witt, raadspensionaris van Holland, benoemde hem tot luitenant-admiraal van Holland en West-Friesland en gaf hem het opperbevel over de gehele Nederlandse oorlogsvloot. Zijn vlaggenschip was De Zeven Provinciën.
Hij was van nature stil en bescheiden, maar op het water veranderde hij in een man die geen twijfel kende.
De Vierdaagse Zeeslag en de Tocht naar Chatham
In juni 1666 vond de Vierdaagse Zeeslag plaats, een van de langste zeeslagen uit de geschiedenis. Vier dagen lang vochten de Nederlandse en Engelse vloten in de zuidelijke Noordzee. De Ruyter behaalde een overtuigende overwinning: de Engelsen verloren meerdere schepen en duizenden mannen. Ruim een jaar later volgde zijn meest spectaculaire actie.
In juni 1667 voer een Nederlandse vloot van circa 30 schepen en 1.000 soldaten de Medway op richting Chatham, de thuisbasis van de Engelse vloot. De Engelse verdediging was slecht voorbereid. Nederlandse troepen sloegen een kettingversperring stuk, verbrandden meerdere Engelse oorlogsschepen en sleepten het Engelse vlaggenschip HMS Royal Charles als buit mee naar de Republiek. De Tocht naar Chatham wordt tot op vandaag beschouwd als een van de meest vernederende militaire nederlagen die Engeland ooit leed.
- Vierdaagse Zeeslag (11-14 juni 1666): Nederlandse overwinning op de Engelse vloot
- Tocht naar Chatham (1667): HMS Royal Charles buitgemaakt
- Slag bij Kijkduin (21 augustus 1673): Nederland gered van Franse invasie vanuit zee
- Slag bij Augusta en Syracuse (1676): laatste veldtocht, Sicily
Dood in dienst van Spanje
In 1676 vroeg Spanje de Nederlandse Republiek om militaire steun bij de strijd tegen Frankrijk nabij Sicilië. De Ruyter vond de vloot die hij meekreeg te zwak, maar voerde het bevel toch. Bij de Slag bij Syracuse raakte hij zwaargewond door een kanonskogel. Hij overleed op 29 april 1676 aan boord van zijn schip, aan de gevolgen van wondkoorts. Hij was 69 jaar. Zijn stoffelijk overschot werd naar Amsterdam overgebracht en bijgezet in de Nieuwe Kerk, waar zijn praalgraf nog steeds te bezichtigen is.
