Stel: u verscheept machines vanuit Antwerpen naar exportklanten in Azië. U wilt weten hoe uw lading van de fabriek in Mechelen aan boord van een containerschip in de Berendrechtsluis belandt. Dan helpt het om te begrijpen hoe de Antwerpse haven eigenlijk is ingericht. Want deze haven is geen simpele kade, maar een gelaagd systeem van dokken, sluizen, terminals en achterland-infrastructuur dat zijn wortels heeft in de Napoleontische tijd.
Begrijp de basisstructuur van de haven
Port of Antwerp-Bruges is in 2022 ontstaan uit de fusie van de Haven van Antwerpen en de Haven van Zeebrugge. Het gecombineerde havengebied beslaat ruim 14.000 hectare. De Antwerpse zijde ligt aan de Schelde, die na millennia van aanslibbing en uitdieping in januari 2024 een maximale diepgang van 16 meter bereikbaar maakt. Dat is cruciaal: het bepaalt welke schepen de haven kunnen aanlopen.
De haven ligt op de rechter- en linkeroever van de Schelde. De rechteroever herbergt de historische dokken, de containerterminals van PSA en DP World, en de petrochemische installaties. De linkeroever (Waaslandhaven) is jonger en meer op bulk en ro-ro gericht. Beide oevers zijn verbonden via de Liefkenshoektunnel en de Kennedytunnel.
Leer hoe een containerschip de haven binnenvaart
- Het schip meldt zich aan bij de Schelderadarketen via het meldpunt Zandvliet; de loodsboot vertrekt vanuit Vlissingen of de Sloehaven.
- Een Belgisch-Nederlandse loodsdienst begeleidt het schip langs de 80 kilometer lange Westerschelde tot Antwerpen.
- Bij de Berendrechtsluis of Zandvlietsluis wordt geschut; de Berendrechtsluis is 500 meter lang en 68 meter breed en behoort tot de grootste ter wereld.
- Het schip maakt vast aan een containerterminal, waar portaalkranen (ship-to-shore cranes) de containers lossen en laden.
- Containers worden per vrachttrein, binnenvaarttijdschip of vrachtwagen verder verspreid naar Duitsland, Frankrijk, Nederland en verder.
Ontdek de omvang in cijfers
In 2024 verwerkte Port of Antwerp-Bruges 278 miljoen ton goederen, een stijging van 2,3 procent. De containeroverslag groeide met 8,1 procent tot 13,5 miljoen TEU. Dat bracht de haven wereldwijd van de vijftiende naar de veertiende plaats in de ranking van grootste containerhavens. Het marktaandeel in de Hamburg-Le Havre Range klom naar 30,5 procent.
Naast containers is Antwerpen de grootste stukgoedhaven van Europa en een van de belangrijkste petrochemische knooppunten ter wereld. De haven huisvest meer dan 1.000 bedrijven, verdeeld over sectoren als chemie, automobiel, fruit en koel- en vriestransport. De koelcontaineroverslag (reefers) groeide in 2024 met 9,7 procent.
Ken de historische context
De eerste vermelding van een Antwerpse haven dateert uit de twaalfde eeuw. In de zestiende eeuw was Antwerpen de grootste handelsstad van Europa, met kooplieden uit Venetië, Portugal en de Hanze die er kantoor hielden. Napoleon gaf in 1811 opdracht voor de aanleg van het eerste dok, later het Bonapartedok gedoopt. In 1965 werd het Kanaaldok geopend en in 1967 de Zandvlietsluis. De Berendrechtsluis volgde in 1989. De fusie met Zeebrugge in 2022 was de meest ingrijpende bestuurlijke verandering in decennia.
Zorg dat u de achterlandverbindingen kent
Antwerpen is niet alleen een haven, maar een knooppunt in een Europees netwerk. Via de Albertkanaalroute en het Rijn-Schelde-kanaal bereiken binnenvaartschepen de industriegebieden van België, Nederland en Duitsland. Meer dan 300 binnenvaartverbindingen worden per week aangeboden. Railwise rijden er dagelijks treinen naar München, Milaan en Warschau. Dit multimodale achterland is mede de reden waarom grote verladers als BASF, Volvo Cars en Katoen Natie Antwerpen als thuishaven kiezen.
